انواع ماهیان پرورشی کشور ما

عکس بالا جهت آشنایی با برخی ماهی ها میباشد

آبزیان پرورشی کشور
در حال حاضر، ماهی ها، عمده ترین آبزیان پرورشی کشور را تشکیل می دهند؛ اگرچه در چند سال اخیر اقداماتی برای پرورش انواع میگوهای پرورشی، و نیز پرورش برخی از انواع صدف ها به عمل آمده است.

ردیف	نام آبزی	گروه	وضعیت پرورش فعلی
1	ماهی کپور معمولی	گرم آبی	در حال پرورش
2	ماهی کپور علف خوار	گرم آبی	در حال پرورش
3	ماهی کپور نقره ای	گرم آبی	در حال پرورش
4	ماهی کپور سرگنده	گرم آبی	در حال پرورش
5	ماهی کفال	گرم آبی	در حال بررسی و پرورش
6	ماهی سفید 1	گرم آبی – سرد آبی	در حال بررسی و پرورش
7	ماهی های خاویاری 2	گرم آبی – سرد آبی	در حال بررسی
8	ماهی بنی	گرم آبی	در حال بررسی
9	ماهی شیربت	گرم آبی	در حال بررسی
10	ماهی قزل آلای رنگین کمان	سرد آبی	در حال پرورش
11	میگوی بزرگ آب شیرین	گرم آبی	در حال بررسی
12	میگوی بزرگ ببری	گرم آبی	در حال بررسی
13	میگوی ببری سبز خلیج فارس	گرم آبی	در حال بررسی و پرورش
14	صدف مروارید	گرم آبی	در حال پرورش

آماده کردن کندو ها برای خواب زمستانی و تعویض ملکه

جمع کردن قاب های اضافی:

کلیه قاب های که زنبورها اشغال کرده اند را قشنگ به هم چسبانده وزنبور را به حالت فشرده درمیاوریم وقابهای که زنبور درآن اشغال نکرده است را جمع کرده وقسمت فضای خالی کندو را توسط یک کارتن یا تخته سوا میکنیم وآن فضای خالی را توسط قاب های کندو پر مینماییم.ودر کندو را میبندیم.

هواگیری مناسب درکندو:

زنبور عسل را رطوبت از بین میبرد؛ سرما زنبور عسل را از بین نمیبرد؛ برای اینکه هوای داخل کندو تعبیه شود

درزمستان، بالای ملافه یک سوراخ به اندازه سه سانتی متربرروی ملافه انجام میدهیم تا هوای آلوده ورطوبت ازکندو خارج شود.

تعویض ملکه و ادغام برای زمستان گذرانی
نوع عملیاتی که برای آماده کردن کلنی ها برای زمستان گذرانی لازم است, بستگی به شرایط آب و هوای مناطق مختلف دارد. در مناطق گرم این عملیات حداقل, در مناطق معتدله کمی بیشتر ولی در نواحی سرد زندگی کلنی های زمستان گذران بستگی به عملیات آماده سازی دارد. آماده سازی برای زمستان گذرانی باید بلافاصله بعد از برداشت عسل آغاز شود.
عده ای عقیده دارند که تعویض ملکه باید اولین اقدام باشد تا کلنی برای بهار آینده آماده گردد. درباره این که یک ملکه را تا چه حدی می توان نگهداری نمود, عقاید متفاوتی وجود دارد. با وجود این که یک ملکه می تواند ۸ – ۷ سال قدرت تخمریزی خود را حفظ کند, بعضی زنبورداران هر ساله ملکه کندوهای خود را عوض می کنند. بعضی ملکه عده ای از کلنی های خود را در پاییز و ملکه عده دیگر را در بهار سال بعد تعویض می کنند. شاید بدترین روش ها این باشد که کلنی های خودشان تعویض ملکه کنند و ملکه ها مارک دار نباشند.
در جاهایی که میزان نوش و گرده فراوان است و کلنی از نظر جمعیت توسعه سریعی دارد ملکه عمرش کوتاهتر است. ملکه جوان در پاییز با سرعت بیشتری تخمگذاری می کند و تعداد زیاد زنبورهای پاییزه بوجود می آورد. به علاوه قیمت خرید آنها در پاییز از بهار ارزان تر است. اگرچه پیدا کردن ملکه پیر در کلنی پرجمعیت کارآسانی نیست, به علاوه ممکن است ملکه به وسیله کارگران کشته شود و کلنی در زمستان از بین برود و اما اینها برای رد مزایای تعویض ملکه در پاییز دلایل مهمی نیستند.
تعویض ملکه با استفاده از استقرار سلول ملکه, به عنوان یک روش ساده و کم زحمت در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. به جای این که کلنی را برای پیدا کردن و حذف ملکه پیر در پاییز جستجو کنند و پس از آن به آرامی ملکه جوان را در آن رها نمایند, یک سلول حاوی ملکه در کندو نصب می کنند این عمل باعث می شود که ملکه سابق به طور اتوماتیک حذف شود. ملکه جدید به محض خروج از سلول, ملکه قبلی کندو را می کشد و جای آن را می گیرد. بعضی ها که این روش را به کار برده اند, چندان راضی نیستند. زیرا بسیاری از ملکه ها داخل سلول ها, می میرند و ملکه هایی که موفق به خروج از سلول خود می شوند, نمی توانند ملکه قبلی را از بین ببرند. مانند تمام روش های جدید, در این روش هم مسائل ناشناخته زیاد است.

بازدید کندوها برای زمستان گذرانی زنبورعسل

بازدید کندوها برای اماده کردن کلنیها برای زمستان گذرانی به شرایط اب و هوایی مناطق مختلف بستگی دارد.اماده سازی کلنی ها برای زمستان گذرانی باید بلافاصله بعد از برداشت عسل در اواخر تابستان یا اوایل پاییز اغاز شود.در این بازدید باید سه عامل مورد توجه قرار گیرد.اول:وجود ملکه جوان و شایسته در کندوو وضعیت تخمگذاری ان.دوم:وضعیت جمعیت کندو.سوم:وضعیت ذخیره زمستانی کندو.در صورتی که کندویی دارای ملکه پیر و از کار افتاده بوده و یا کندویی بدون ملکه باشد در صورتی که زنبوردار ملکه جوان تخمگذار در اختیار داشته باشد باید ملکه پیر را حذف کرده و ملکه جوان را به ان کندو معرفی کند.و در صورت نداشتن ملکه جوان چنین کندویی را در لیست کندوهای ادغامی قرار دهد.در مورد وضعیت جمعیت کندو هر گاه کندویی در اواخر تابستان کمتر از چهار قاب جمعیت داشته باشد چنین کندویی را باید ادغام کرد.با توجه به ذخیره زمستانی نحوه تغذیه باید طوری باشد که هر کندو برای یک قاب جمعیت حداقل دو کیلو عسل در اختیار داشته باشد.به عبارت دیگر یک کندوی ده قاب جمعیت باید حدود 20کیلو عسل جهت زمستان گذرانی داشته باشد.

تعیین مقدار ذخیره زمستانی لازم برای هر کندو و مقدار غذایی که باید به کندو داده شود

مقدار عسلی را که روزانه یک زنبورعسل در زمستان مصرف می کند تقریبا01/0گرم  باید در نظر گرفت.بنابر این مصرف روزانه یک کندوی 10-8 قاب جمعیت در زمستان که تقریبا بین 12000تا15000عدد زنبور دارد حدود 120تا 140 گرم عسل در روز است.دلیل این مصرف کم اینست که در هوای سرد زمستان وقتی که هوا کمتر از 8 درجه بالای صفر باشد زنبورها تمام وقت به صورت گلوله دور هم جمع می شوند و گرمایی را که بدنشان با خوردن عسل تولید میکند داخل ان گلوله حبس می کنند و در نتیجه مصرف عسل کم می شود.اما با فرا رسیدن اواخر زمستان و شروع فصل تخمگذاری ملکه مصرف عسل زیاد می شود.

امروزه جمعیتهای قوی زمستانی به جمعیتهایی گفته می شود که در اواسط تا اواخر پاییز علاوه بر 10قاب کندو حداقل تعدادی از قابهای طبقه را نیز پر کند و اکثر کندوهای زنبورداران موفق زمستان را به صورت دو طبقه سپری می کنند.

مقدار ذخیره زمستانی باید متناسب جمعیت کندو باشد.برای هر قاب زنبور مقدار5/1کیلو ذخیره زمستانی توصیه می شود.بنابر این کندویی که دارای 10قاب جمعیت است ذخیره غذایی لازم برای زمستان گذرانی ان15 کیلو عسل می باشد.اگر کندویی احتیاج به 12کیلو ذخیره زمستانی داشته باشد در مهرماه یا ابان ماه داخل ان 8کیلو عسل موجود باشد به چنین کندویی باید 4کیلو شکر که معادل 6لیتر شربت می باشد نیز رسانید تا موجودی ان به 12کیلو برسد.چون شربت غلیظ پاییزه باید دو قسمت شکر و یک قسمت اب باشد.

مقدار عسلی را که یک کندوی دارای 8 قاب جمعیت به طور متوسط تا باز شدن شکوفه های بهاری مصرف می کند به قرار زیر است:در ماههای مهر و ابان و اذر و دی،ماهی 500گرم،در بهمن ماه به علت شروع تخمگذاری یک کیلو گرم،در اسفند ماه دو کیلوگرم و در فروردین ماه پنج کیلوگرم خواهد بود که جمعا ده کیلوگرم عسل را شامل می شود.

نحوه زمستان گذرانی زنبورهای عسل داخل کندو

در هنگام زمستان که درجه حرارت محیط پایین است زنبورها به صورت توده در امده و دمای وسط توده زنبور که ملکه در انها قرار میگیرد در حدود35 درجه سانتیگراد ثابت نگه داشته میشود.این امر به خاطر فعالیت ماهیچه ای بدن زنبورها در سطح خارجی  توده است که گرما را به طرف داخل توده می فرستند و بدن انها به صورت عایقی مانع خارج شدن گرما از وسط  توده می گردد.برای انجام این فعالیت زنبورهای سطح خارجی توده مرتبا با زنبورهای داخل توده تعویض جا می کنند و با خوردن عسل و انجام حرکات ماهیچه ای قادر به تولید گرما می باشند.در هنگام زمستان زنبورها ابتدا در قسمت پایین کندو و نزدیک سوراخ پرواز متمرکز می شوند ولی به تدریج با پیشرفت زمستان به طرف عقب و بالا نقل مکان می کنند.در صورتی که کندو دو طبقه باشد به تدریج و در پایان زمستان توده زنبور به طبقه فوقانی و قسمت عقب ان منتقل می گردد.در مواقعی که هوا خیلی سرد باشد زنبورهای سطح خارجی توده زمستانی سر و قفسه سینه خود را به داخل توده فرو برده و فقط شکمشان در سطح توده واقع می شود.ولی با گرم شدن هوا مجددا توده از هم باز شده و فضای بیشتری را اشغال می کنند و با این عمل درجه حرارت داخل کندو را تنظیم می کنند.

منبع: mellifera.ir

آبیاری

تشکر ویژه از خانم مهندس فاطمه غلامی بابت تهیه مطالب مفید باارزش

آبیاری بکارگیری مصنوعی آب در زمین و خاک می‌باشد. به عبارت دیگر، آبیاری پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول است. هر چند فقط ۱۵ درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و ۸۵ درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرند اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل می‌شود؛ که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.

منابع آب مورد استفاده در کشاورزی

۱- منابع آب سطحی

الف: منابع آب سطحی جاری:

جریان آب این منابع در طول زمان هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی دائماً در حال تغییر می‌باشد وعموما کیفیت پایینی دارند جریانهای حاصل از نزولات جوی، دارای دبی متغیری می‌باشند، ولی آن دسته که دارای منابع تغذیه زیرزمینی هستند مانند چشمه و قنات، تغییرات کمتری دارند.

ناخالصیهای عمده این منابع از نوع فیزیکی و دارای مواد معلق معدنی و آلی می‌باشند و در صورت قرار گرفتن در معرض هوا عموماً ناخالصیهای شیمیایی آنهامانند کلر، آهن، کربنات و بی کربنات اکسید می‌شوند.

ب- منابع آب سطحی راکد:

مانند: استخرها، حوضچه‌های طبیعی، مخازن سدها، دریاچه‌های آب شیرین، آبگیرها، تالابها و . . . می‌باشد. در این منابع، آب جریان ندارد و همیشه در دسترس می‌باشد ولی ممکن است در طول فصل آبیاری نوسانات شدیدی در سطح آن ایجاد شود، لذا میزان برداشت با توجه به حداقل عمق در طول برداشت لحاظ می‌گردد؛ و وابستگی شدیدی به تغذیه مجدد دارند. از نظر آلودگی در این منابع ناخالصیهای فیزیکی (شن، سیلت ، .) و املاح محلول و آهن دوظرفیتی وجود ندارد؛ ولی ناخالصیهای آلی مثل خزه‌ها، جلبکها، برخی جانوران کوچک آبزی و آثار و بقایای موجودات زنده در آنها فراوان یافت می‌شود.

۲- منابع آب زیرزمینی:

در ایران به دلیل واقع شدن در منطقه خشک و نیمه خشک مخصوصاً در ناحیه مرکز کشور ازمنابع اصلی تأمین آب آبیاری محسوب می‌شوند و عموماً کیفیت بالایی دارند از لحاظ کمی میزان برداشت بسته به تغذیه این منابع دارد. بطوریکه باید از طول عمر مفید سیستم در استفاده از این منابع اطمینان کافی حاصل گردد. با توجه به ناخالصیهای کمی که دارند مناسبترین آب برای استفاده در سیستمهای آبیار تحت فشار محسوب می‌شوند. معمولاً عاری از آلوده کننده‌های فیزیکی و آلی می‌باشند بیشتر مشکل مربوط به وجود آهن، کلر، کربنات و بی کربنات کلسیم می‌باشد؛ و ازطرفی هنگامیکه این آبها در مجاورت هوای آزاد قرار می‌گیرند املاح مذکور اکسیده شده و رسوب می‌نمایند.

۳-منابع آب نامتعارف (فاضلابها و پسآبهای تصفیه شده، آب زهکشها وآبهای شور ولب شور)

فاضلابها و پسآبهای تصفیه شده، آب زهکشها وآبهای شور و لب شور

می‌توانند بعنوان منبعی برای تأمین آب، مورد استفاده قرار گیرند به دلیل دبی ثابتی که دارند مورد اطمینان می باشنداز لحاظ کیفی در استفاده از چنین آبهایی باید کلیه جوانب کیفیتی آب آبیاری مورد توجه قرار گیرد، همانند گرفتگی، مسائل بهداشتی، سمیت بعضی از عناصر و بهم خوردن تعادل عناصر کم مصرف در خاک

آب دریاها بعنوان منابع آب شور و آبهای زیر سطحی وآب زهکشها بعنوان منابع آب لب شور وفاضلاب‌ها (شهری وصنعتی) بعنوان پسآب تصفیه شده قابل استفاده می‌باشند

تفاوت فاضلاب شهری و پساب صنعتی

فاضلاب شهری ازنظر کمی تقریبادارای دبی ثابتی وجریان آن مداوم است واز لحاظ کیفی قابل پیش بینی و معمولاً محتوی باکتری

ولی پساب صنعتی گاهی محتوی مواد سمی است و مواد آلی آن شاید قابل تجزیه نباشد.

منافع آبیاری

• افزایش کمی و کیفی محصولات
• سود حاصل از افزایش کمی و کیفی محصول
• درآمد حاصل از فروش آب برای دولت
• افزایش فرصت شغلی
• شستشوی املاح سطح خاک

• زیان‌های آبیاری سنتی

  • فرسایش
  • شور و قلیایی شدن خاک
  • غرقابی شدن یا باتلاقی شدن زمینهای کشاورزی
  • تخریب زمینهای کشاورزی
  • اتلاف سود و اتلاف بیهوده آبی که با قیمت گزاف تأمین گردیده و برای نگهداری و توزیع آن سرمایه‌گذاری زیادی صورت گرفته‌است.

  • انواع روشهای آبیاری

    

    عکس ماهواره‌ای از مزارع کانزاس. دایره‌ها مزارعی هستند که توسط شیوه آبیاری چرخشی (Center Pivot Irrigation) آبیاری می‌شوند.

    آبیاری سطحی

    آب از نهر آبیاری یا لوله دریچه‌دار در سطح خاک جریان یافته و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار می‌گیرد. آبیاری سطحی به سه روش آبیاری کرتی - آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام می‌شود.

    آبیاری تحت فشار

    بطور کلی سیستم‌های آبیاری تحت‌فشار به روشهایی گفته می‌شود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مزرعه توزیع می‌کنند. آبیاری تحت‌فشار به دو روش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام می‌شود. روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطره‌ای و خطی انجام می‌گیرد؛ که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جویی در مصرف آب خواهد داشت.

    تعریف سیستم آبیاری قطره‌ای: دراین سیستم آب بوسیله پمپ از منبع بداخل شبکه پمپ شده وضمن عبور از سیلکون (فیلتر گردایی) شن ومواد خارجی آن ته‌نشین می‌گردد. دراین روش آب با فشاری بیش ازیک اتمسفر از منبع تامحل مصرف انتقال می‌یابد. آب بصورت قطرات مجزا و پیوسته ویا بصورت افشانه ریز با فشار کم از طریق قطره چکان درطول خط انتقال آب قرار دارند. آبیاری قطره‌ای روش مؤثری درتحویل آب مورد نیاز گیاه درمحدوده توسعه ریشه بداخل خاک است واین امکان را بوجود می‌آورد که عمل آبیاری تاحد رفع نیاز آبی گیاه انجام می‌شود؛ بنابراین دراین روش به میزان زیادی ازاتلاف آب بصورت نفوذ عمقی، ایجاد روان آب سطحی وتبخیر درمقایسه با روشهای سنتی وبارانی کاسته می‌شود. سیستمهای مختلف آبیاری قطره‌ای ۱. سیستم آبیاری قطره‌ای قطره چکان درخط ۲. سیستم آبیاری زیرزمینی بالوله‌های تراوا ۳. سیستم آبیاری بابلر ۴. سیستم آبیاری قطره‌ای نواری ۵. آبیاری قطره‌ای ثقلی

    تعریف آبیاری بارانی: آبیاری بارانی روشی است که درآن آب آبیاری را با سرعتی مساوی و یا کمتر از نفوذ پذیری خاک به صورت باران برسطح زمین پخش می‌نماید. بطورکلی آبیاری به روش بارانی را دراغلب شرایط مانند مناطق شیبدار بیشتر خاکهای سبک، متوسط وشرایطی که آبیاری به طریق ثقلی امکان‌پذیر نیست قابل اجرا می‌باشد.

    آبیاری زیرزمینی

    در این روش، آبیاری، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیرقابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ایستایی را کنترل نمود. از مهم‌ترین مشخصه‌های این روش مرطوب نشدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تأمین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده می‌شود که رطوبت بتواند با استفاده از خاصیت موئینگی به محیط ریشه برسد.

    معیارهای انتخاب روشهای مناسب آبیاری

    در یک پروژه آبیاری انتخاب روش آبیاری مناسب نقش بسیار با اهمیتی در موفقیت آن پروژه ایفا می‌کند. اساسی‌ترین عوامل مؤثر در انتخاب روشهای آبیاری به شرح زیرند: بافت خاک - آماده کردن زمین - اندازه مزارع - شوری خاک - زهکشی خاک - آب قابل دسترس - کیفیت آب مصرفی - گیاهان الگوی کشت - انرژی قابل دسترس - رعایت تناوب زراعی و عملیات زراعی - کیفیت و میزان محصولات (کمیت و کیفیت محصولات) - وضعیت آب و هوایی (اقلیم) - هزینه آب - مسائل فرهنگی و اجتماعی.

    هدف آبیاری

    • تأمین آب کافی برای ادامه زندگی گیاه.
    • حفاظت و بیمه گیاهان در مقابل تنش‌های ناشی از کم‌آبی یا بی آبی‌های کوتاه مدت.
    • خنک کردن خاک و اتمسفر یا هوای اطراف گیاه.
    • شستن املاح مضر در خاک.
    • نرم کردن ناحیه قابل شخم خاک.

    ارتباط با سایر علوم

    • آب شناسی: بارش‌هایی که در منطقه صورت می‌گیرد و به صورت روان آب درمی‌آید را مورد مطالعه قرار می‌دهد.
    • گیاه‌شناسی: نیاز گیاه موجود در برنامه آبیاری و الگوی کشت را مورد مطالعه قرار می‌دهد.
    • خاک شناسی: به مطالعه خاک از لحاظ فیزیکی و نیز از لحاظ محیطی برای کشت و پرورش گیاه می‌پردازد. ضمن اینکه در مورد چگونگی تشکیل خاک و رده‌بندی آنها و همچنین بحث در مورد موجودات زنده خاک و اثرات آن بر زشد گیاهان بحث می‌کند.

آشنایی با اجزای بدن زنبور عسل ،دستگاه تولید مثل ملکه و دستگاه تناسلی حشره نر

1) سر: شامل شاخک یا آنتن، خرطوم ، دوچشم ساده وسه چشم مرکب

2) سینه: شامل دوجفت بال، سه جفت پا، ودوسوراخ هوا بنام ایستیک مارت ودوریه

3) شکم: شامل دستگاه گوارشی، دستگاه تولید تخمک ( تخمدان درملکه ( دستگاه تناسلی درنرها، دستگاه تنفسی دستگاه خون،دستگاه عصبی، وغده نازانف میباشد.

سطح بدن را موهای کوتاه و نرمی پوشانده که از انبار شدن گرد و غبار جلوگیری می کند و علاوه بر ان در تلقیح گلها موثر است.

دستگاه تناسلی حشره نر
 دستگاه تناسلی حشره نر از سه قسمت عامل نرینه(بیضه ها)،مجاری تناسلی و غدد ضمیمه تشکیل شده است.

عامل نرینه که یک جفت می باشد در طرفین شکم قرار دارند.در داخل هر بیضه تعدادی لوله های سازنده اسپرماتوزوئید وجود دارد که اسپرم از انها حاصل میشود.اسپرم های ساخته شده از طریق لوله های سازنده اسپرم وارد مجاری ذخیره اسپرم گشته و در انجا نگهداری می شوند تا در موقع لزوم با مواد غدد ضمیمه مخلوط گردیده و به خارج از بدن هدایت می شوند.شکل ظاهری دستگاه تولید مثل نر با سن زنبور تغیر میکند.در زنبوران نر جوان بیضه ها اندامهای لزج بزرگی هستند که نیمه قدامی شکم را پر میکنند.این بیضه ها در زنبوران نر بالغ به تدریج کوچک شده و به رنگ خاکستری زرد یا زرد مایل به سبز در می ایند.

قسمتهای اصلی دستگاه تناسلی حشره نر به این ترتیب می باشد:

قسمتهای زوج:
1-   بیضه ها(testes)
2-   لوله های منی بر(vasa deferantia)
3-   کیسه های ذخیره منی(seminal vesicles)
4-   غدد مخاطی(mucous glands)
 

قسمتهای فرد:
1-   مجرای انزال((ejaculatory duct
2-  الت تناسلی نر(penis):الت تناسلی نر،کیسه غشایی(membranous)نرمی است با تعداد زوائد مخصوص و صفحات کتینی(chitinous plates)و قسمتهایی که دارای مو است و در انتهای قدامی خود حجم ان زیاد شده و پیاز تناسلی را تشکیل می دهد(bulb).

دستگاه تناسلی حشره ماده یا ملکه

 زنبور عسل حشره ای است که در ان هر دو تخمدان فعال بوده و از تعداد180-170لوله سازنده تخمدان به نام اواریول در زنبور ملکه خوب تشکیل شده است. با انکه زنبوران کارگر ماده هستند ولی تعداد لوله های تخمدانهای انها رشد نکرده است.

دستگاه تولید مثل ملکه به شکل زیر می باشد:1- دو تخمدان(overies)که قسمت بزرگی از محوطه شکمی را اشغال می کند.2- مجاری جانبی تخمدان(lateral oviducts)3- مجرای میانی تخمدان(median oviduct) که دو مجرای جانبی تخمدان در عقب به هم پیوسته و تشکیل معبر کوتاهی به نام مجرای میانی تخمدان را می دهد که به مهبل ختم میشود.در تلقیح مصنوعی انتهای سوزن سرنگ باید از مهبل گذشته و در داخل مجرای میانی تخمدان تزریق شود.4- مهبل (vagina) که از عقب به دهانه مهبل ختم شده و در وسط ان یک برجستگی زبانه ای شکل به نام چین مهبلی (valvefold) وجود دارد.5- بورسال (bursal) 6- مخزن منی (spermatheca) که در بالای مهبل قرار گرفته است.7- مجرای مخزن منی (spermatheal duct).

آموزش کامل کاشت, داشت و برداشت زعفران

 مقدمه

زعفران Crocus sativus ) ) از تیره زنبق سانان ( Iridaceae ) می باشد. زعفران گیاهی است علفی، چند ساله، دارای کورم ( پداژه ) سفید رنگ که روی آن جوانه های راسی و جانبی وجود دارد. ریشه افشان، کوتاه و به طور معمول از قاعده کورم بر روی یک دایره خارج می شود. گل شامل گلپوش 6 قطعه ای 3 )کاسبرگ و 3 گلبرگ )، همرنگ و خوشبو، دارای 3 پرچم با بساک زرد رنگ، مادگی آن دارای خامه سفید، کلاله 3 شاخه ای و قرمز رنگ است.

برگ ها باریک و بلند به رنگ سبز تیره یا چمنی به طول حدود 20 تا 50سانتی متر، به تعداد 11- 5 برگ، گل ها و برگ ها داخل لوله ای غشایی به نام اسپات ( چمچه ) قرار می گیرند که وظیفه حمایت برگ و گل تا خارج شدن از خاک را به عهده دارد. این گیاه سه گان می باشد و تولید بذر نمی کند.

پراکنش زعفران در ایران

زعفران که به گل سلامتی، سلطان ادویه ها و طلای سرخ معروف است ارزشمندترین رستنی ایران و خاستگاه اصلی آن دامنه های الوند می باشد. کشت زعفران در ایران به سال های پیش از میلاد مسیح بر می گردد و در مناطق بسیار کم باران که دارای زمستان سرد و تابستان گرم هستند، گسترش دارد.

سطح زیر کشت و تولید زعفران در ایران

ایران به عنوان مهمترین تولید کننده زعفران دنیا می باشد. بر اساس آمار سال 1384، ایران با سطح زیر کشت 21/57694 هکتار، تولیدی برابر 9/239 تن زعفران در سال دارد که متوسط عملکرد کشت آبی و دیم به ترتیب 16/4 و 18/3 کیلو گرم در هکتار است.

95 درصد از زعفران کشور در استان خراسان جنوبی و 5 درصد در استان های یزد، اصفهان، فارس، کرمان و استان مرکزی کشت می شود.

پراکنش زعفران در دنیا

پس از ایران که 81 درصد از زعفران دنیا را تولید می کند، کشت زعفران در کشورهایی مانند یونان، اسپانیا، ایتالیا، بنگلادش، مغرب، هند و... رواج دارد.

سطح زیر کشت و میزان تولید زعفران استان کرمان به تفکیک سال.

سالمیزان تولید (تن)سطح زیر کشت (هکتار)

8206/1227

8309/12/228

842/15/254

8523/125/271

سطح زیر کشت، میزان تولید و میانگین عملکرد

شهرستان سطح زیر کشت(هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد(کیلوگرم در هکتار)

زرند1417006

راور6203

شهربابک201207

کوهبنان603005

بردسیر75/105/1

بافت6155/2

سیرجان12185/1

بم25/025/01

رفسنجان8344

کرمان115/165/1

جمع25/27125/123415/3 متوسط

خاک مناسب پرورش زعفران

از آنجایی که پداژه زعفران مدت نسبتاً زیادی ( 8- 5 ) سال در زمین می ماند، خاک آن باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد تا پیاز بتواند در این مدت، علاوه بر تامین مواد غذایی، در مقابل شرایط خاص منطقه ای نیز مقاومت نماید. بنابراین، جهت رشد و نمو مناسب گیاه و تولید محصول مرغوب، زمین های حاصلخیز با زهکش مناسب و pH بین ( 8- 7) لازم است.

کاشت

از آنجایی که زعفران تولید بذر نمی کند، فقط از راه کورم ( پداژه ) می توان آن را تکثیر کرد. در اواسط مرداد ماه تا پاییز بسته به منطقه ( پیش از شروع یخ شکن زمین )، اقدام به خارج کردن کورم از زعفران زارهای مورد نظر یا تهیه آن از محل های مناسب می کنند. پس از آماده کردن زمین و اضافه کردن کود دامی، به صورت کرتی اقدام به کشت کورم در عمق 15 تا 20 سانتی متر شود. در این حالت به 2 تا 6 تن کورم برای کاشت یک هکتار زعفران کاری نیاز است.

فاصله کپه ها را 30×30 و در هر کپه 1 تا 3 پیاز در کشت سبک، 5 تا 7 پیاز در کشت متوسط و 7 تا 15 پیاز در کشت متراکم، می توان به کار برد که در این حالت ( عمر ) کشتزار زعفران متفاوت است.

داشت

زعفران از نظر نیاز آبی، بسیار کم توقع است و که نیاز به 7 بار آبیاری در سال دارد. همچنین، این نیاز هنگامی است که دیگر محصولات به آب نیاز ندارند. اولین آبیاری پس از کاشت محصول و بسیار مهم می باشد. این آبیاری باید طوری تنظیم شود که هوا زیاد گرم نباشد، چون ابتدا برگ ها سبز شده و بعد گل ها ظاهر می شود، که در نتیجه برداشت گل مشکل خواهد شد. به طور معمول، پس از اولین آبیاری زعفران زار گل ها زودتر از برگ ها از خاک خارج می شوند. آبیاری دوم 35 روز پس از آبیاری اول است، چنانچه آبیاری پس از برداشت گل انجام شود به آن گل پاک گویند. وجین علف هرز و کود دهی ( به ویژه کود دامی ) باید در همین مدت خفتگی انجام گیرد. آخرین آبیاری زعفران زار به نام زرد آب حدود اواسط اردیبهشت انجام می شود که پس از آن دوره ( خفتگی ) تابستانه زعفران آغاز می شود.

برداشت گل زعفران

بسته به عمق کاشت پداژه ها و بافت خاک، گل های زغفران طی یک تا دو هفته پس از آبیاری اول شکفته می شوند. گل های زعفران در صبح زود و به طور معمول یکجا برداشت می شوند، سپس در خارج از کشتزار، کلاله ها را از سایر قسمت های گل جدا می کنند. پس از روییدن گل ها، حداکثر 3 تا 4 روز برای برداشت محصول فرصت وجود دارد، که در صورت عدم برداشت به موقع گل ها ریزش نموده و کلاله ها شکننده می شوند. معمولاً طول دوره برداشت 20 روز طول می کشد.

خشک کردن کلاله زعفران

خشک کردن زعفران به سه روش زیر صورت می گیرد :

الف) سنتی

ب) اسپانیایی

ج) صنعتی

روش سنتی بالاترین عطر و رنگ را دارد. رنگی که در روش اسپانیایی به وجود می آید بهتر و با کیفیت تر از روش سنتی است ولی از نظر عطر روش سنتی بهتر است. در روش خشک کردن صنعتی از آون استفاده می شود.

ترکیبات شیمیایی

کورم زعفران دارای گلوکز و حدود 15 اسید آمینه مختلف است و گلپوش آن دارای مواد رنگی ( آنتو سیانینی ) می باشد. رنگ کلاله به دلیل وجود رنگ دانه های کارتنوئیدی به نام کرومین، طعم تلخ آن به دلیل نوعی گلیکوزید به نام پیکروکروسین است. عطر زعفران به واسطه روغن های فرار از گروه ترپن هاست، که پس از جذب آب به سافرانان معطر تبدیل می شود.

موارد مصرف و خواص درمانی

بهترین مورد مصرف زعفران در تهیه رنگ خوراکی و به عنوان ادویه است. از نظر دارویی در طب سنتی، با تاثیر بر هورمون های جنسی زنانه موجب سقط جنین می شود. در طب جدید برای درمان کم خوابی، سرطان، ضدنفخ، تشنج و افسردگی استفاده می شود. مصرف نوشیدنی زعفران موجب تقویت حافظه می گردد. از گلپوش آن به علت تولید رنگ دانه های آنتوسیانینی برای رنگ رزی پشم و ابریشم استفاده می شود.

صادرات و بازاریابی زعفران

75 تا 80 درصد از زعفران تولیدی ایران، صادر می شود و حدود 50 میلیون دلار برای کشور ارزآوری دارد.بخش عمده صادرات زعفران ایران به صورت فله ای به بهای هر کیلو 400 دلار راهی اسپانیا و امارات متحده عربی می شود و از آنجا، در بسته بندی های کوچک و مدرن ، به بهای هر کیلو 1200 دلار راه بازارهای غربی را در پیش می گیرد. به بیان دیگر، با توجه به نبود زیر بناهای صادراتی و تکنولوژی بسته بندی، حاصل تلاش زعفران کاران ایران، عمدتاً به جیب دلالان اسپانیایی و اماراتی ریخته می شود.

در مجموع، بر پایه گزارش های انتشار یافته، تمایل کشاورزان به کشت زعفران رو به کاهش گذاشته که مهمترین عامل آن کاهش بهای این کالا طی چندسال گذشته است. با این وجود، پس از سالها رکود، در سال 1385، قیمت زعفران به طور چشمگیری افزایش یافت. پیش بینی می شود با افزایش قیمت زعفران در داخل کشور، قیمت آن در بازار جهانی باز هم افزایش یابد و به بهای واقعی خود نزدیک شود و منافع تولید کنندگان در فصل جدید بیش از پیش تامین گردد.

مسائل و مشکلات تولید زعفران

1- در گزارش خواربار جهانی ( FAO ) در مورد تولید کنندگان زعفران در دنیا، تنها نام کشورهای اسپانیا، یونان و منطقه کشمیر که تولید آنها روی هم به ده تن نمی رسد، آمده است. با وجود اینکه بیش از 80 درصد زغفران دنیا در ایران تولید می شود، اما تعیین قیمت زعفران توسط واسطه های جهانی نیز یکی دیگر از مشکلات اساسی تولید کنندگان این محصول در ایران است و در هیچ جای دنیا چنین چیزی وجود ندارد که کشوری که تولید جهانی یک محصول را به خود اختصاص داده است قیمت آن را خود تعیین نکند.

2- برداشت سنتی و غیر علمی زعفران و مشکلات بسته بندی و بازاریابی، حضور ایران را در عرضه این محصول، در بازارهای جهانی به خطر انداخته است.

3- مسائل و معضلات بی شماری موجب شده تا بخشی از صادرات زعفران به صورت قاچاق در آید و چون ارزآوری برای کشور ندارد، صدمات جبران ناپذیری را به اقتصاد کشور وارد می کند. مثلاً چندی پیش حجم بالایی از کورم زعفران از کشور به صورت قاچاق وارد افغانستان شد که ادامه این روند شرایط تولید این محصول در کشور را بحرانی تر می کند.

4- تقلب های زعفران

5- از جمله این تقلب ها

الف) رنگ کردن خامه زعفران با رنگ های طبیعی و مصنوعی

ب) اضافه کردن گلبرگ های گلرنگ یا همیشه بهار به زعفران

ج) رنگ کردن کاکل ذرت و اضافه کردن آن به زعفران

د) رنگ کردن مجدد زعفران مصرف شده

علت تقلب در زعفران ناشی از :

الف) قیمت قابل توجه زعفران به عنوان یکی از گرانترین مواد غذایی

ب) عدم ایجاد عارضه ی زودرس ناشی از مصرف زعفران تقلبی

ج) عدم امکان تشخیص سریع و مطمئن زعفران تقلبی بدون استفاده از روش ها و تجهیزات آزمایشگاهی می باشد. که این زعفران های تقلبی مصرف داخلی و صادرات این محصول گران بها را به مخاطره انداخته است.

6- کاهش تولید و اختلال در عرضه و تقاضا، باعث افزایش قیمت زعفران در سال 85 شد. تولید زعفران در سال 84 برابر آمار رسمی 252 تن بوده که این مقدار در سال 85 به 100 تا 110 تن رسیده که این کاهش تولید افزایش قیمت را درپی داشته است. که به طبع این امر مشکلاتی را در آینده به وجودخواهد آورد. این موضوع بدین معنی نیست که هر چقدر قیمت را بالا ببریم خریداران استقبال خواهند کرد بلکه افزایش قیمت زعفران باعث پایین آمدن سرانه مصرف در سال 85 و 86 شد و واکنش منفی خریداران خارجی را نیز در پی داشت.

راهکارهای پیشنهادی تولید زعفران

1- تولید کنندگان ایرانی در بخش کشاورزی که در واقع در گروه کالاهای تولیدی خودشان با محصولی جدید به نام زعفران مواجه هستند، باید دانش و ابزار لازم برای تولید محصولی مورد پسند و نیاز مصرف کننده در هر نقطه از جهان و متناسب با جزئیات آخرین استاندارد های بین المللی به دست آوردند، که خوشبختنانه بعضی از شرکت های تولید کننده به این کیفیت، استاندارد و اطلاعات دست یافته اند.

در همین راستا، انتقال دانش لازم به تولید کننده ها نه تنها می تواند کمک موثری در ارتقای کیفیت زعفران مصرفی جهان باشد، بلکه این قابلیت را دارد که با بهره برداری بهتر و بهینه سازی و دستیابی به راندمان بالاتر، هزینه تولید را بیش از پیش کاهش دهد و بدین ترتیب منافع توامان تولید کننده و مصرف کننده روز به روز بیشتر تامین گردد.

2- جمع آوری اطلاعات موجود برای معرفی زعفران به صورت عام، انتقال اطلاعات لازم به کشاورزان، مصرف کنندگان، و تولید کنندگاه زعفران و انجام پژوهش های لازم در زمینه های مختلف، اعم از تعیین استراتژی بررسی بازار، راه های مصرف و افزایش آن و انجام پژوهش های کاملتر در زمینه تولید، خواص دارویی و پزشکی ناشناخته زعفران بسیار ضروری است.

اهداف کاشت زعفران در استان کرمان

1- ترویج توسعه کشت زعفران با توجه به معضل کم آبی استان

2- ایجاد اشتغال لازم خانواده های روستایی به صورت مستقیم و غیر مستقیم

3- ایجاد ارز آوری

4- آشنایی و ایجاد فرهنگ مصرف زعفران در میان افراد

5- صادرات